Verhalen

Ratten

Ratten

Het was uiteindelijk de jonge, aantrekkelijke en veelbelovende wethouder M. die met het voorstel kwam. Of haar verschijning ertoe bijdroeg dat de meerderheid van de raad instemde zou onduidelijk blijven, feit was dat zij ’s avonds een biertje van De Leckere opentrok en Erik vertelde wat er ging gebeuren.

Die middag was er van tap gewisseld. In de kelder, waar tot veler verbazing nog nooit iemand met een gebroken nekwervel was aangetroffen - zo steil was de trap, werd Bill Callahans The Breeze gereduceerd tot brommende bas - de trilling was voelbaar. Een fust van De Dolle Brouwers werd aangesloten, een bovengistend ara-bier uit ‘een of ander Vlaams kutdorp’, volgens de vertegenwoordiger. Erik gaf het een kans.

Tijdens het staren naar M.’s borsten hoorde Erik haar plannen aan. De vluchtelingen, die de stad bevolkten en rondhingen op de Stadhuisbrug, zouden op doordeweekse avonden café Derat bezoeken. Erik mocht alles schenken: van grenadine tot cognac. De factuur ging richting gemeente. Men kon praten, staren, schaken, dichten, schrijven, pianospelen: wat men maar wilde. Utrecht zou zijn naam als tolerante stad bevestigd zien; Derat zou omzet en naamsbekendheid genereren en de vluchtelingen zouden sneller integreren.

Na een ongelukkige start (vaste bezoeker J. had het niet gepikt dat zijn plek rechts aan de bar vergeven was, wat hij bij gebrek aan vocabulaire duidelijk maakte door de nietsvermoedende Eritreeër de betreffende kruk in het gezicht te drukken - een merkwaardig welkom volgens de meesten) werden de avonden steeds beter bezocht. Wethouder M., die zich enkele malen liet zien en op warme attentie kon rekenen van feitelijk alle mannelijke cafébezoekers, ontving de complimenten met een stralende blik.

Ook Erik was tevreden. Zijn café werd alsmaar populairder. Gek genoeg kreeg zijn kroeg door de vluchtelingen nog meer een cultstatus. Kunstenaars, studenten en clochards mengden zich moeiteloos met het allochtone volk. De taal vormde geen barrière: de kroegtaal bleek universeel en als er piano gespeeld werd zong men mee in alle talen. Media kregen lucht van het succesvolle project en Erik stond hen allemaal geduldig te woord. De twinkeling in zijn ogen verried trots. Zijn café als lichtend voorbeeld voor de samenleving. Wie had dat gedacht?

‘Langesmee één grote moskee’, kopte een landelijke krant. ‘Geen stijl en geen karakter heeft de stad’, schreef een hoofdredacteur die zijn klassieken kende. ‘Fietsende hipstermeisjes snakken naar Syrisch zaad’, stond boven een tendentieus verhaal op een bedenkelijk weblog, refererend aan het feit dat wethouder M. een verhouding had gekregen met Abdullah, een dichter uit Damascus. ‘Rattenplaag!’ was de kop van een lokale internetkrant, die toch al niet goed lag bij de gemeente.

Een politieke partij stelde Kamervragen naar aanleiding van de berichtgeving: of de minister op de hoogte was van ‘de sharia die gaande was in immigrantenstad Utrecht: het centrum van de jihad.’ ‘Voorzitter’, besloot de politicus, ‘Mekka ligt niet in het oosten, Mekka ligt in het midden.’ Het EenVandaag Opiniepanel besteedde aandacht aan de kwestie. Volgens 88 procent van de deelnemers moest Derat per direct zijn deuren sluiten. 79 procent dacht dat het café een broeinest van drugscriminaliteit zou zijn. Liefst 75 procent ging er vanuit dat er aanslagen beraamd zouden kunnen worden in het café. Gijs Rademaker, gestoken in een kek jasje, was benieuwd naar de sfeer in Utrecht. Verslaggeefster Fannie Tijmstra peilde de stemming; voor de camera verschenen diverse boze burgers die hun stad naar de verdoemenis zagen gaan. Ook al was het heel erg voor die mensen op die bootjes, Utrecht was nu eenmaal vol en ook hier zijn problemen, was de mening van de meeste geïnterviewden.

Uiteraard werd ook Erik om een mening gevraagd, maar hij had zich al een tijd niet laten zien in de stad. Ook wethouder M. was onbereikbaar voor commentaar. Burgemeester van Zanen besloot onder druk van de media het café tot nadere orde te sluiten.

Na twee weken was de storm gaan liggen. Op de Stadhuisbrug zwierven soms wat vluchtelingen rond, zichtbaar verveeld, maar als hun rond tienen verzocht werd richting opvang te gaan vertrok men direct. Het zou ver gaan de sfeer gezapig te noemen, maar de stad van zachte idioten leek zich te wentelen in een serene rust.

Als ik de deur opendoe is de stilte voelbaar - zo intens dat ze geluid lijkt te maken. Een wegschietende kat lijkt uitstekend gecast voor dit onheilspellende decor. Ik voel me een acteur of een personage in een kort verhaal. Kunst is in aanraking komen met kamers die je nooit zult betreden, is mij ooit verteld. Wie zegt me wat ik zie?

Ik maan mezelf tot rust. Alleen ík heb verder de sleutel van het pand. Erik en wethouder M. zijn nog steeds onbereikbaar, wat langzamerhand vreemd overkomt. Gezien de geringe media-aandacht van de laatste dagen (de kranten staan vol met berichten over een sekstape van een talkshowhost - volgens het EenVandaag Opiniepanel moet zij haar werkzaamheden per direct staken) zouden zij zich probleemloos kunnen vertonen.

Halflege glazen vullen de bar. Zo heb ik de kroeg dikwijls aangetroffen tijdens mijn invalbeurten als barman. Ik probeer het vreemde gevoel, waarvan ik de duistere herkomst niet bepalen kan, te negeren. De toiletten zijn smerig maar leeg.

Ik heb hier nooit van gehouden. De klep van de piano staat open. Mijn oog valt op een rode beha die op de grond ligt. Ook zie ik een lijst met liedjes. Op een bierviltje is het woord ‘welcome’ in een sierlijk handschrift geschreven. Het luik lonkt.

De trap wordt zichtbaar als het luik verdwijnt. Ze zeggen dat een mens in zijn leven minstens drie keer getest wordt. Mijn uur U vindt hier plaats, in een kelder van café Derat - gek hoe je je in een dergelijke situatie daarvan bewust kunt zijn. Eenmaal beneden zie ik ze direct. Twee naakte, ontzielde lichamen en daarnaast het lichaam van Erik. Het mes ligt tussen hem en Abdullah in. Wethouder M. kijkt kalm uit haar dode ogen.

Huilend loop ik naar boven. Aan de muur hangt een stenen rat, totaal ongevoelig voor het briesje dat de ruimte vult.
--